VVD wil na de wedstrijd de uitslag veranderen

Delen

Politiek van invloed op stemuitslagen

De politieke partijen in Flevoland mogen donderdag beslissen of er wel of niet een hertelling komt van de stemmen voor de verkiezingen van de provinciale staten.

Een politieke partij die reeds zitting heeft in provinciale staten of gemeenteraad mag een hertelling van stemmen aanvragen, wanneer de uitkomst voor hen ongunstig is. Nieuwe partijen, die nog geen zitting hebben maar wel mee hebben gedaan aan verkiezingen, mogen dit niet. Dat is de wet.

De VVD in Flevoland wil een hertelling van alle stemmen die in Flevoland zijn uitgebracht. De VVD gebruikt als argument dat er in Almere 80 stempassen meer zijn ingenomen dan er stembiljetten in de stembussen zijn gekomen en wil daarom de stembiljetten laten hertellen. Uit informatie van het Hoofdstembureau blijkt dat het overschot van 80 stempassen verdeeld is over 37 stembureaus; dat zijn er net iets meer dan 2 per stembureau. Dit op een gemiddelde van ongeveer 800 stemmen per stembureau. Een teveel aan stempassen is het Hoofdstembureau niet vreemd, een klein aantal mensen besluit soms in het stemhokje toch niet te stemmen; ze leveren een blanco stembiljet in of wandelen met hun stembiljet weer de deur uit. Het Hoofdstembureau besloot dat dit geen reden is tot hertelling.

Afgelopen vrijdag, tijdens de bijeenkomst van het Hoofdstembureau, heeft ook de VVD geen bezwaar gemaakt tegen de uitslag, ondanks het feit dat de partij over alle relevante informatie beschikte. Dit leidt tot 2 mogelijke conclusies: Of de VVD heeft toen niet op zitten letten en wil die fout alsnog goedmaken door te proberen in de Provinciale Staten een meerderheid voor hertelling te krijgen. Ofwel de VVD is sluw en zag ook wel in dat een bezwaar bij het Hoofdstembureau geen kans maakte en heeft besloten om het via de vergadering van de Provinciale Staten te spelen, waar de VVD nu onderdeel uitmaakt van een meerderheidscoalitie. In beide gevallen is duidelijk dat partijen die het verzoek van de VVD tot hertelling steunen, dit doen uit naïviteit of opportunisme.

Na enig rekenwerk blijkt dat de VVD door een klein verschil in stemmen geen 10e zetel heeft gekregen. Wanneer de Partij voor de Dieren 5 stemmen minder blijkt te hebben, dan gaat hun zetel naar de VVD. Of wanneer de Christen Unie en SGP 11 stemmen minder blijken te hebben, levert dat de VVD ook een zetel op. Bij handmatig tellen is een foutmarge onvermijdelijk. Het zou dus zo maar kunnen dat de stemmen bij hertellen iets verschuiven. En bij een volgende hertelling weer. En bij de daaropvolgende hertelling weer, etc. Partijen zouden bij meerderheid kunnen besluiten door te gaan met tellen tot de uitslag hen bevalt. De motivatie voor hertelling komt hierdoor op losse schroeven te staan.

Twee dagen na de verkiezingen wordt er door het Hoofdstembureau een openbare bijeenkomst georganiseerd waarop de definitieve uitslag wordt bepaald. Nadat het Hoofdstembureau zich op deze bijeenkomst heeft uitgesproken over de zetelverdeling, krijgen politieke partijen de mogelijkheid bezwaar te maken en eventueel te vragen om een hertelling. Het Hoofdstembureau is onpartijdig en zal dan beslissen of het bezwaar redelijk is of niet. Dat lijkt goed geregeld, maar daar houdt het helaas niet op. De zittende politieke partijen hebben daarna nog enkele dagen de tijd om letterlijk uit berekening alsnog een verzoek tot hertelling binnen hun gemeenteraad of provinciale staten te brengen. Niet de onafhankelijke rechter of Kiesraad oordeelt dan, maar politieke belanghebbenden. De slager mag z’n eigen vlees keuren. Dat is een vreemde situatie. Belanghebbenden mogen dus beslissen over hertelling van de door burgers uitgebrachte stemmen in plaats van een objectieve organisatie. Partijen kunnen dit gebruiken wanneer de uitkomst voor hen minder gunstig is, ze rekenen hierbij op een verschuiving van de onontkoombare foutmarge bij het tellen van de stemmen. Zodoende kunnen restzetels door alsmaar hertellen dus een drastisch andere verdeling krijgen tot dat de aanvrager, meestal de grootste partij, tevreden is. Dat levert ondemocratische situaties op zoals nu in Flevoland. Grote partijen zullen niet graag kort voor de nieuwe coalitie-onderhandelingen tegen de grootste partij ingaan. Wanneer die grootste partij, in dit geval de VVD, met een verzoek tot hertelling komt zal dus logischerwijs een meerderheid in de staten ten gunste van de VVD stemmen.

Kortom, de partijgrootte zou van invloed kunnen zijn op het herinterpreteren van de wil van de kiezer. Met democratie heeft dat weinig te maken.

[Met dank aan Alexander van Herden]

Luister naar een interview met lijsttrekker Melissa Bax op Radio 1

Zie ook hier.